Alternate Text
۱۳۹۹/۰۵/۲۶    ۱۲:۴ کد خبر:990526078999
جزر و مد آموزش آنلاین در رشتۀ دریانوردی
تحول الکترونیکی در آموزش که کرونا ایجاد کرد:

جزر و مد آموزش آنلاین در رشتۀ دریانوردی

با شیوع ویروس کرونا در جهان و اثرگذاری آن در لایه‌های مختلف زندگی بشر، عاقبت نظریۀ "جهان بی‌مرز" به وقوع پیوست. البته این مرزشکنی نه از سوی کشورها، حکومت‌ها و نظام‌های سیاسی، اقتصادی و تجاری بلکه برای با قدرت یک ویروس که گفته می‌‌شود قرار است زندگی بشر را متحول کند انجام شد.

تا جایی‌که برخی از نظریه‌پردازان و اقتصاددانان شیوع این ویروس را از جمله نخستین مراحل انقلاب چهارم صنعتی می‌دانند. در واقع هر انقلاب صنعتی شیوۀ زندگی مردم و در کنار آن شیوۀ آموزش را نیز تغییر داده است. کروناویروس تا این-جای کار توانسته برای مدتی هم شده آموزش و فعالیت‌های آموزشی را در جهان متوقف و پس از آن به سمت تحولی این بار الکترونیک بکشاند. آموزش مبتنی بر بستر اینترنت که از آن به ‌عنوان آموزش مجازی، آموزش آنلاین و یادگیری الکترونیکی یاد می‌شود در هر کشور و رشته‌ای حداقل برای بخش نظری دروس قابل اجراست. بخش آموزش دریایی نیز از قاعدۀ اجباری آموزش الکترونیک در دوران شیوع ویروس کرونا مستثنی نیست. اساتید، دانشجویان و مؤسسات آموزشی رشتۀ دریانوردی در این دوران دشوار، مانند دیگر مراکز آموزشی در سراسر جهان، خود را در مواجهه با تحولی آموزشی یافتند که می بایست به سرعت با آن منطبق می‌شدند. به گفتۀ علی اکبر مرزبان مدیرکل امور دریانوردان سازمان های تخصصی و بین المللی سازمان بنادر و دریانوردی: به دنبال اپیدمی کرونا تمهیدات و راهکارهای مناسبی برای ادامۀ دوره های آموزشی دریانوردی و تمدید گواهی نامه های شایستگی و مهارت دریانوردان اندیشیده شده است. در این ارتباط شیوه های برگزاری دوره های آموزشی برخط دریانوردی به مرکز آموزشی سراسر کشور ابلاغ شده و نرم افزارهای آموزش مجازی راه اندازی شد.
اینکه این انطباق چگونه صورت گرفت سوالی است که این گزارش قصد دارد به بخش هایی از آن پاسخ دهد. 
به همین ‌منظور و برای اینکه از وضعیت آموزش مجازی و یادگیری الکترونیکی در ایران به‌ویژه در رشتۀ دریانوردی آگاه شویم از دکتر الهام اکبری، درباره یادگیری الکترونیکی، مزایا و معایب آن پرسیدیم. بعد از آن برای اینکه دریابیم با شیوع کرونا در رشتۀ دریانوردی چه تحولی رخ داد با پوریا کولیوند، رئیس اداره کل امور دریانوردان سازمان بنادر و دریانوردی به گفت‌وگو پرداختیم و در آخر پای سخنان کاپیتان حسینی، مدیر امور پژوهش و آموزش مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و مهندس حمید رفیعی سرپرست IT همان مؤسسه و دکتر سیدجعفر سجادی، معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار نشستیم.
آموزش الکترونیک و مزایای آن
زمانی که از خانم دکتر الهام اکبری، عضو هیأت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس و عضو انجمن علمی یادگیری الکترونیکی ایران (یادا) خواستیم تا مزایا و معایب آموزش از راه دور را تشریح کند، با تأکید بر اینکه استفاده از ترکیب «آموزش از راه دور» به‌جای «یادگیری الکترونیکی »(E learning) اشتباه است، گفت: بین این دو مقوله تفاوت‌های بسیاری وجود دارد به صورتی‌که در آموزش از راه دور بسته‌های آموزشی از طریق پست و یا هر وسیلۀ حمل ونقلی دیگری به دست دانش‌پژوه می‌رسد. در این مدل آموزشی، نه‌تنها تعاملی بین آموزگار و آموزنده شکل نمی‌گیرد، بلکه امکان به‌روزرسانی مطالب وجود ندارد. با این حال، در یادگیری الکترونیکی محتوای آموزشی به‌روزرسانی می‌‌شود و متناسب با نوع آموزش الکترونیکی امکان ارتباط هم زمان و یا غیرهم زمان بین استاد و دانشجو وجود دارد. به این ترتیب، هر نوع آموزش الکترونیکی آموزش از راه دور است اما هر آموزش از راه دوری، یادگیری الکترونیکی نخواهد بود.
او با بیان اینکه دو نوع یادگیری الکترونیکی اعم از هم زمان و ناهم زمان وجود دارد و هر کدام از این ها مزایای خاص خود را دارند، افزود: در نوع یادگیری الکترونیکی هم زمان، هم یاددهنده (مدرس، استاد) و هم یادگیرنده (فراگیر یا دانشجو) از مکان‌های مختلف در یک زمان مشخص از طریق وب، شبکه‌های اجتماعی و یا هر ابزار ارتباطی دیگر دور هم جمع می‌شوند و کلاس خود را تشکیل می‌دهند؛ اما در یادگیری الکترونیکی ناهم زمان محتوای بستۀ آموزشی که نباید فقط بر متن مبتنی باشد و باید چندرسانه‌ای به همراه تکالیف باشد در یک وب قرار داده می‌شود و فراگیر یا همان یادگیرنده با توجه به نیاز خود، محتوای مورد نظر را انتخاب و از آن استفاده می‌کند. بنابراین، نخستین دوره‌های آموزش مجازی که در دنیا برگزار شد بر پست مبتنی بود به صورتی که پکیج تهیه شدۀ آموزش دروس از طریق بستۀ پستی برای فراگیر فرستاده می‌شد؛ اما عقبۀ آن چه ما امروز به‌عنوان آموزش مجازی یا یادگیری الکترونیکی از آن یاد می‌کنیم و با آن در ارتباط هستیم به دهۀ 70 میلادی برمی‌گردد. دانشگاه فونیکس در آمریکا نخستین جایی است که از بستر اینترنت برای آموزش استفاده کرد. بعد از آن نیز در دهۀ80 میلادی دانشکده‌های نیوجرسی این متد آموزشی را تکمیل کردند. در ایران اولین دورۀ آموزش مجازی به‌صورت مکاتبه‎ای به دوران قبل از انقلاب در دانشگاه ابوریحان برمی‌گردد. این روند پس از انقلاب متوقف شد تا اینکه پروتکل‌هایی ایجاد و دانشگاه پیام نور پایه‌گذاری شد. اکنون که ما از یادگیری الکترونیکی صحبت می‌کنیم ابزارهای مختلفی برای برگزاری دوره‌های مجازی وارد ایران شده است که امید می‌رود زیرساخت‌های ما در این زمینه تکمیل شود زیرا در یادگیری الکترونیکی مزایایی وجود دارد که نمی‌توان از آنها چشم‌پوشی کرد.
نخستین مزیت یادگیری الکترونیکی کاهش بی‌چون و چرای هزینه‌هاست. در این روش آموزش، دانشجو می‌تواند بر مبنای نیاز و زمان خود دورۀ آموزشی را انتخاب و تعیین کند. بنابراین، امکان هماهنگ شدن بیشتر دانشجو با محتوای آموزشی و تعیین زمان مناسب بیش از پیش وجود دارد. همچنین یادگیری الکترونیکی بر نیاز شخص فراگیر مبتنی است بنابراین فرد براساس نیاز خود سراغ این محتوا می‌رود و از آن استفاده می‌کند. از دیگر مزایای این روش یادگیری، افزایش ارتباطات و تعامل بین دو طرف است (در گذشته تعاملات محدود بود اما اکنون گسترش یافته و در هر زمانی فراگیر می‌تواند با استاد در ارتباط باشد).
مزیت دیگر یادگیری الکترونیکی استفاده در مواقع بحران مانند دوران شیوع ویروس کووید-19 است. به صورتی که اگر استانداردها در این نوع از آموزش رعایت شود در مواقع بحران می‌تواند جایگزین روش سنتی شود. همچنین اگر بتوانیم این نوع از آموزش و یادگیری را توسعه دهیم می‌توانیم به سمت عدالت آموزشی که هدف متعالی در زمینۀ آموزش است حرکت کنیم. به این ترتیب، افرادی که در مناطق محروم هستند می‌توانند در معرض آموزش بهتر با استانداردهای آموزشی قرار گیرند.
از دیگر مزایای یادگیری الکترونیکی به‌ویژه در رشته‌ها و حوزه‌هایی مانند دریانوردی و شرکت‌هایی مانند کشتیرانی این است که مدیران و کارکنان در مناطق مختلف و دور به روز کردن اطلاعات و دوره‌های آموزشی خود نیاز دارند که ممکن است به‌صورت فیزیکی نتوانند در آن دوره‌ها حضور یابند اما از طریق یادگیری الکترونیکی می‌توانند به‌راحتی در این دوره‌های آموزشی شرکت کنند و مدرک دریافت کنند. به بیان دیگر، از طریق این آموزش با هزینه، وقت و انرژی کمتر می‌توانیم به‌صورت مستمر توسعۀ حرفه‌ای کارکنان خود را داشته باشیم.
عضو هیأت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به اینکه عمق یادگیری به همت فرد فراگیر یا همان دانشجو بستگی دارد، گفت: اینکه فرد به‌تنهایی مبحثی را یاد می‌گیرد هم می‌تواند مزیت باشد و هم ایراد، زیرا خود فرد باید عمیق شود و تمام تلاش خود را برای فهم بیشتر و بهتر مطلب بکند. همچنین به نوع دوره و کسانی که آن دوره را مدیریت می‌کنند بستگی دارد که آیا امکان برقراری تعامل بیشتر را برای فراگیران ایجاد کرده‌اند یا خیر.
عضو انجمن علمی یادگیری الکترونیکی ایران (یادا) یادآور شد: اکنون عموم کلاس‌های مبتنی بر یادگیری الکترونیکی مبتنی بر چت و گفت‌وگو است که خوشبختانه طرفین می‌توانند بیشتر با یکدیگر در تعامل باشند.
این استاد متخصص و صاحب‌نظر در زمینۀ یادگیری الکترونیکی با تأکید بر اینکه اکنون عموم مردم علاقه دارند به جای روزنامه و تلویزیون از شبکه‌های اجتماعی اطلاعات را دریافت کنند، گفت: باید بگویم که یادگیری الکترونیکی، شبکه‌های اجتماعی را به خدمت خود درآورده است به‌گونه‌ای که امروزه به این شبکه‌ها به‌عنوان یکی از ابزارهای جدی و مؤثر در آموزش نگاه می‌شود؛ مثلاً بسیاری از آموزش‌های ضمن خدمت را شما در کشتیرانی می‌توانید از طریق شبکه‌های اجتماعی داشته که جذاب‌تر است و به دلیل آن که رایگان است هزینه‌های شرکت را هم در حوزۀ آموزش کاهش می‌دهد.
بُعد عاطفی کمرنگ می‌شود
تاکنون هرچه دربارۀ یادگیری الکترونیکی گفته شد، مزایای آن بود در حالی‌که این شیوه از آموزش نیز مانند شیوه‌های دیگر می‌تواند معایبی هم داشته باشد. یکی از ایرادات یادگیری الکترونیکی این است که بُعد عاطفی از بین می‌رود و یا بسیار کمرنگ می‎شود زیرا شما نمی‌توانید آن فضای حاکم و رابطۀ عاطفی را در کلاس‌های سنتی و رو در رو در فضای یادگیری الکترونیکی ایجاد کنید. اگر معلم و استاد در این زمینه مهارت بالایی داشته باشد می‌تواند فقط مقداری از فضا و بُعد عاطفی کلاس‌های سنتی را در فضای یادگیری الکترونیکی ایجاد کند.
در همین رابطه، اکبری با بیان اینکه مدیریت این کلاس‌ها نیز بسیار سخت است، تاکید کرد: در چند ماهۀ بحران کووید-19 چندین گزارش از استادانی داریم که در شیوۀ سنتی کلاس‌های جذاب و موفقی دارند اما الزاماً در فضای یادگیری الکترونیکی موفق نیستند و مشکلاتی دارند و نمی‌توانند درس را به‌خوبی ارائه دهند و تفهیم کنند؛ بنابراین موفق بودن و مدیریت کردن دانشجویان در یادگیری الکترونیکی مهارت خاصی می‌طلبد که ما باید روی آن تامل کنیم.
جامعۀ دریایی در انتظار اصلاحیه کنوانسیون STCW
مزایا و ایرادات یا بهتر است بگوییم الزامات یادگیری الکترونیکی را خواندیم و با آن آشنا شدیم اما بهتر است بدانیم در رشتۀ تخصصی مانند دریانوردی چگونه باید شیوۀ الکترونیکی آموزش را وارد کرد و تاکنون چه اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است.
سازمان بنادر و دریانوردی ایران به‌عنوان مرجع دریایی کشور به نیابت از سازمان جهانی دریانوردی دوره‌های آموزشی را براساس کنوانسیون STCW و مطابق با قوانین و دستورات آن سازمان و کمیتۀ فرعی عامل انسانی، آموزش و نگهبانی (HTW) انجام می‌دهد که خوشبختانه در لیست سفید گواهی نامه‌ها و آموزش‌های دریانوردی IMO هم قرار گرفته است.
آخرین اصلاحیه‌ای که بر کنوانسیون STCW صورت گرفته مربوط به سال 2010 میلادی است که از همان زمان زمزمه‌هایی مبنی بر راه‌اندازی شیوه‌های جدید آموزشی در حوزۀ دریانوردی در جهان شکل گرفت اما تا سال 2019 که آخرین اجلاس کمیتۀ HTW برگزار شد فقط دربارۀ ادبیات آموزش و یادگیری الکترونیکی یا همان E-Learning بحث شده بود و هیچ دوره‌ای در رشتۀ دریانوردی در کشورهایی که عضو این کنوانسیون هستند برگزار نشده بود بلکه ادبیات این کار شکل گرفته و تحقیقات مختلفی در این زمینه انجام شده بود. البته IMO مادام به دنبال آن بوده تا استانداردها و پروتکل‌هایی را تهیه و تدوین کند تا کشورها در حوزۀ آموزش دریانوردی به سمت شیوه‌های جدید گام بردارند. یکی از پیش‌شرط‌های اصلی برای این کار آماده بودن زیرساخت‌های لازم در کشورهای عضو است. بدین ترتیب،IMO و کشورهای عضو کنوانسیون STCW چندین سال با طمانینه و بدون هیچ عجله‌ای به دنبال بسترسازی برای آموزش مجازی بودند که در واپسین روزهای سال 2019 مهمان ناخوانده‌ای وارد مهمانخانه‌ای به نام جهان هستی شد و اندک اندک در همۀ لایه‌های زندگی جهانیان تأثیر گذاشت تا به آموزش رسید و همۀ سطوح آموزشی را تعطیل کرد.
در این زمینه پوریا کولیوند، رئیس اداره کل امور دریانوردان سازمان بنادر و دریانوردی با بیان اینکه با شیوع ویروس کرونا احساس نیاز به آموزش مجازی در رشتۀ دریانوردی بیش از پیش جلوه کرد، گفت: زیرا با وجود شیوع ویروس کرونا نمی‌توان صنعت دریانوردی را تعطیل کرد و اگر این صنعت در حرکت باشد بالتبع آموزش دریانوردی هم نباید متوقف شود؛ بنابراین باید به این اجبار تن داد و شیوۀ مجازی آموزش را پذیرفت.
او با اشاره به اینکه اکنون IMO با جدیت بیشتری به دنبال برگزاری دوره‌های مجازی رفته‌است، تصریح کرد: با این وجود، همچنان چون رویکرد کشورهای عضو این است که طبق کنوانسیون این کار را انجام دهند و متأسفانه هنوز کنوانسیون اصلاح نشده است و برای اصلاح به فرایند بسیار طولانی نیاز دارد. بنابراین، ما هنوز دورۀ آموزشی به صورت مستدل در کنوانسیون نداریم، اما سازمان جهانی دریانوردی قبل از سال 1399 به کشورهای عضو از جمله ایران اعلام کرد که شما آموزش دریانوردی را دریابید.
کولیوند خاطرنشان کرد: در ایران از اول اسفند ماه 1398 تا 20 فروردین ماه 99 13کل آموزش دریانوردی تعطیل بود اما پس از این پیامIMO، آستین همت را برای اجرای کلاس‌های مجازی آموزش دریانوردی بالا زدیم. با تدوین شیوه‌نامه‎ای برای چگونگی آموزش دریانوردی در بحران کرونا و رعایت همۀ دستورالعمل‌ها و پروتکل‌های بهداشتی آموزش دروس تئوری و بخش تئوری دروس عملی را به‌صورت مجازی آغاز کردیم.
او با بیان اینکه بخش کارگاهی را هم با رعایت فاصله‌گذاری اجتماعی نهایی‌ کردیم، اظهار کرد: نهایتاً در زمان اجرا برای دوره‌هایی که علاوه بر کارگاه به الزامات دیگری مانند استخر و پریدن از ارتفاع نیاز دارد با توجه به تعطیلی استخرها تا حد امکان با استفاده از امکانات کارگاهی انجام دادیم و در سایر موارد با نمایش فیلم آموزش دادیم تا بخش عملی را در آینده برگزار کنیم.
به گفته رئیس اداره کل امور دریانوردان سازمان بنادر و دریانوردی؛ اکنون آموزش‌های دریانوردی با همین شیوه در حال برگزاری است. البته اگر وزارت علوم شرایط آموزشی را عادی اعلام کند ما هم به سمت عادی‌سازی شرایط و برگزاری کلاس‌های حضوری البته با رعایت همۀ جوانب پیش خواهیم رفت.
کولیوند گفت: دسترسی سریع دریانوردان به محتویات آموزشی، پاسخ به نیازهای دریانوردان و همچنین دسترسی به اساتید مجرب از فواید این کلاس‌هاست زیرا اکثر اساتید مجرب‌تر در استان‌ها هستند و تا پیش از کرونا، در دانشگاه‌های بنادر دورافتاده نیز دسترسی به این اساتید بسیار دشوار بود که خوشبختانه در این شیوه به راحتی می‌شود از اساتید مجرب برای برگزاری دوره‌های آموزش آنلاین در برخی مراکز دورافتاده بهره برد.
در مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی چه می‌گذرد؟
بخشی از تدابیر سازمان بنادر و دریانوردی را برای آموزش رشته دریانوردی خواندیم اما باید بررسی کنیم که الزامات و تدابیر آن سازمان در مؤسسات آموزشی و دانشگاه‌ها چگونه اجرا می‌شود.
مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران یکی از مؤسسات آموزشی دریانوردی است که دوره‌های آموزشی را براساس استانداردهای STCW برگزار می‌کند. بنابراین، برای ورود به آموزش و یادگیری الکترونیکی به مجوز کنوانسیون نام برده نیاز دارد.
کاپیتان سیدعبداله حسینی، مدیر امور پژوهش و آموزش مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران با یادآوری اینکه در سال 1397 برای پرسنل شرکت کشتیرانی دو دورۀ غیرکنوانسیونی عمومی به‌صورت آموزش مجازی آفلاین برگزار کردیم، گفت: با وجودی که فراگیران این دو دوره از مدل برگزاری کلاس‌ها رضایت داشتند و قرار بود این کلاس‌ها تداوم داشته باشد اما چون تهیۀ محتوای آموزشی در این دوره‌ها پرهزینه است دیگر چنین دوره‌ای برگزار نکردیم، زیرا دوره‌های آموزشی مجازی آفلاین به دو صورت برگزار می‌شود یا اینکه فقط یک میکروفون در اختیار استاد قرار می‌گیرد و صدا و تصویر استاد ضبط می‎شود و یا اینکه برای برقراری ارتباط بیشتر از مواد آموزشی بیشتری استفاده می‌شود که گران‌تر تمام می‎شود. به همین دلیل، این نوع آموزش، بیشتر برای دروس عمومی به کار می‌‌رود که کاربر بیشتری دارد.
به گفته او، 150 نفر در این دوره ها شرکت کرده بودند و بعد از دوره هم با برگزاری آزمون، گواهی نامه به فراگیران تحویل شد.
کاپیتان حسینی با بیان اینکه دیگر در حوزۀ آموزش مجازی ورودی نکردیم تا اینکه به بحران کرونا برخورد کردیم، اظهار کرد: سازمان بنادر و دریانوردی به‌عنوان سیاست‌گذار دریایی و نمایندۀ IMO در ایران همۀ فعالیت‌های آموزشی را تا فروردین ماه متوقف کرد اما از آن جایی که آموزش را نمی‌توان تعطیل کرد و افسران روی کشتی به گواهی به‌روز نیاز دارند IMO ابتدا با صدور بخش نامه‌ای گواهینامه‌های موجود را تمدید کرد اما بالتبع این فرجه‌های تمدید هم کفایت نمی‌کرد بنابراین، در فاز اول به کشورها اجازه داد با انجام تمهیداتی در هر کشور و با رعایت پروتکل‌های بهداشتی دوره‌های تئوری را به‌صورت مجازی و آموزش الکترونیکی برگزار کنند. ما هم با مجوز سازمان بنادر دوره‌هایی را که صرفاً تئوری بودند به صورت مجازی برگزار کردیم.
دانشگاه دریانوردی چابهار چه کرد؟
دکتر سیدجعفر سجادی، معاون آموزشی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار هم با بیان اینکه هنوز سازمان جهانی دریانوردی در مقولۀ آموزش مجازی یا همان یادگیری الکترونیکی به نتیجه نرسیده بود که شیوع ویروس کرونا همه را شگفت‌زده کرد، گفت: نه تنها در رشته‌های دریانوردی بلکه در همۀ رشته‌ها دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی با وضعیت پیش‌بینی نشده‌ای روبه‌رو و مجبور شدند هر چند شتاب‌زده تصمیماتی را برای ادامۀ آموزش‌ها اتخاذ کنند بنابراین به آموزش مجازی روی آوردند.
سجادی اظهار کرد: آموزش مجازی با تمام مزایا و فوایدی که دارد شاید در دروس تئوری روی کیفیت اثر منفی نداشته باشد و یا حتی کیفیت آموزش را هم در شرایط عالی افزایش دهد اما برای دروس عملی و نیمه عملی تقریباً کارایی ندارد به‌خصوص با متد و روش‌هایی که اکنون برای این نوع از آموزش وجود دارد.
او خاطرنشان کرد: برخی از استادان و مهندسانی که در حوزۀ آموزش مجازی کار کرده‌اند معتقدند که رو‌ش‌هایی وجود دارد که دروس عملی را هم بتوان به‌صورت مجازی تدریس کرد اما در حال حاضر زیرساخت و نرم‌افزارهای لازم برای این کار وجود ندارد.
معاون آموزشی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار با بیان اینکه ما هم هماهنگ با اداره کل امور دریانوردان سازمان بنادر و دریانوردی بعد از فروردین 99 13 کلاس‌های آنلاین را برگزار کردیم، یادآور شد: بنابراین، با توجه به شرایط به وجود آمده، آموزش‌های ما در دروس تئوری رشته‌های دریایی به شکل مجازی ادامه یافت. اکنون هم در دروس تئوری مشکلی نداریم و کلاس‌ها تا آخر ترم به همین شیوه برگزار می‌شود؛ اما دروس عملی را در کل به ترم آینده موکول کرده‌ایم تا یا شرایط عادی شود و یا برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای این موضوع انجام شود.
ابراز رضایت نسبی دریانوردان از آموزش مجازی
پیش‌بینی می‌شود؛ در دوران کرونا تجربۀ برگزاری آموزش مجازی در رشتۀ دریانوردی و همچنین فاصله‌گذاری اجتماعی در کارگاه‌ها بازتاب‌های متفاوت و متضادی داشته باشد. گفته می‌شود بسیاری از دریانوردان از این شرایط ابراز رضایت کرده‌اند و گفته‌اند که به‌واسطۀ این شیوه‌نامه توانسته‌اند خلأ خود را پوشش دهند و به کار خود بازگردند. با این وجود، به نظر می‌رسد در این حوزه، همچون دیگر حوزه‌های آموزشی، دغدغه‌هایی مانند زیرساخت‌هاIT، سرعت اینترنت، دسترسی داشتن در همۀ نقاط به اینترنت و... وجود دارد. تا جایی که دریانوردان اعلام کرده بودند که گاهی برخی از الزامات لازم از جمله نرم‌افزار‌ها، دسترسی به اینترنت، پهنای باند مناسب و... را برای نشستن سر کلاس درس مجازی ندارند زیرا در نقاط دورافتاده هستند.
دکتر سجادی دربارۀ کاستی‌های موجود در آموزش مجازی در ایران گفت: از آنجایی که آموزش مجازی بر پایۀ تکنولوژی و اینترنت است اگر پایه و زیرساخت کافی وجود نداشته باشد و یا با کیفیت لازم نباشد عملاً برگزاری کلاس‌ها با مشکل مواجه می‌شود. ما اکنون دو مشکل داریم یکی زیرساخت اینترنتی که دانشگاه‌ها نسبتاً دارند و فقط گاهی اینترنت قطع و وصل می‌شود اما بحث دوم دانشجویان هستند که تعدادی از آنها در شهرستان و یا روستاهایی هستند که به اینترنت دسترسی ندارند و شرکت در کلاس‌ها برای آنها غیرممکن می‌شود حتی بعضی از آنها تهیۀ بسته‌های اینترنتی هم برایشان دشوار است که وزارت علوم باید هماهنگ کند و دولت باید کمک کند تا این زیرساخت‌ها مهیا شود و بهبود یابد.
مدیر امور پژوهش و آموزش مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی هم مانند دیگران نخستین مشکلات و نواقصی را که برای آموزش الکترونیکی در ایران برخواند، مشکلات زیرساختی اینترنت، نبود امکانات مکفی، پایین بودن سرعت اینترنت و قطعی آن بود. همچنین از آماده نبودن مؤسسات و مراکز آموزشی سخن راند و گفت: برگزاری آموزش مجازی باید روی سطح MMS صورت گیرد، دوره‌ها ثبت و در نهایت ممیزی انجام شود که ما در این زمینه هم ضعف داشتیم البته اکنون برنامه‌ریزی کرده‎ایم و با مذاکره با دفتر IT کشتیرانی و چند پیمانکار خبره در تلاش هستیم که بتوانیم این زیرساخت‌ها را هرچه سریع‌تر فراهم کنیم.
حسینی اعلام کرد: با وجود همۀ این مشکلات و نواقص، ما توانسته‌ایم 15 دورۀ مبتنی بر تئوری کوتاه‌مدت و 2 دورۀ بلند‌مدت را در تهران و بوشهر به‌صورت مجازی برگزار کنیم. خوشبختانه تمهیداتی اندیشیده شده تا کلاس‌ها ضبط شود و صدا و مطالب دوباره برای فراگیران فرستاده شود؛ زیرا دریانوردی رشتۀ بسیار حساسی است و ما باید از کیفیت یادگیری و آموزش در دوره‌ها اطمینان حاصل کنیم. البته ما نخستین دوره‌ای را که به‌صورت مجازی برگزار کردیم دورۀ سه روزۀ افسر امنیتی کشتی بود که حتی آزمون هم به‌صورت اینترنتی برگزار شد که 20 سؤال از دریانوردان پرسیده شد که برای هر کدام باید یک صفحه مطلب می‌نوشتند.
او افزود: ما در مؤسسۀ آموزش کشتیرانی سه نوع دوره برگزار می‌کنیم یکی دوره‌های دریایی است که بر اساس کنوانسیون STCW برگزار می‌شود. دورۀ دوم مربوط به لجستیک و عملیات بندری است که واحدی در سازمان بنادر متولی این دوره‌هاست که مرتبط با شرکت‌های کشتیرانی، دفاتر نمایندگی و ترمینال‌های بندری برای تخلیه و بارگیری و... است. دورۀ سوم دورۀ عمومی است که برای نیروهای ستادی و همکاران ما در خشکی برگزار می‌شود. خوشبختانه ما توانستیم با تهدید کرونا را به فرصت تبدیل کنیم در دوره‌های لجستیک با همکاری واحد مربوطه در سازمان بنادر و ارائۀ شیوه‌نامه و مجوز دوره‌های لجستیک بندری هم به‌صورت مجازی برگزار شد. در خردادماه توانستیم دورۀ مدیریت بازرگانی را که مرتبط به همکاران کادر خشکی است برای 20 نفر از مدیران کشتیرانی برگزار کنیم. با بازخورد خوب از این دوره، دوره‌های بعدی را هم در برنامه گذاشتیم.
زمانی که از کاپیتان حسینی دربارۀ توانایی استادان در ارائۀ دروس الکترونیکی و مدیریت کردن کلاس‌های مجازی پرسیدیم، پاسخ داد: اگر زیرساخت‌ها فراهم باشد حداقل در رشتۀ دریانوردی استادان می‌توانند ارائۀ خوبی داشته باشند فقط به دلیل اینکه در این گونه کلاس‌ها اغلب استادان متکلم وحده هستند به انرژی و تمرکز بیشتری نیاز دارند. در هر صورت استادان توانایی دارند اکثر دوره‌های تئوری دریانوردی را به‌صورت مجازی تدریس کنند اما چون تاکنون تجربه نشده است با احتیاط با آن برخورد می‌کنیم و می‌گوییم قسمتی از دوره‌ها حتما باید حضوری برگزار شود.
کولیوند هم در این زمینه تأکید کرد: مزایای برگزاری این دوره‌ها نباید ما را از الزامات و ایرادات غافل کند، زیرا به دلیل مناسب نبودن زیرساخت‌های IT برخی دریانوردان دچار چالش شدند و نتوانستند دورۀ آموزشی خود را به خوبی بگذرانند. گاهی هم طولانی شدن ساعت کلاس موجب نارضایتی دریانوردان شده بود.
در ادامۀ این گفت‌وگو مهندس رفیعی، سرپرست IT مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران دربارۀ نرم‌افزار مورد استفادۀ این مؤسسه در آموزش مجازی با بیان اینکه از ابتدا ما به‌صورت خاص نویسندۀ ابزارهای آموزشی مجازی نبودیم و ابزاری که در ایران وجود دارد تکامل‌یافته و یا شخصی‌ساز شدۀ ابزارهای موجود در دنیاست، گفت: برای اینکه بتوانیم از این ابزارها استفاده کنیم باید از (Learning Management System) LMS استفاده کنیم. LMS سیستم نرم‌افزاری است که به وسیلۀ‌ آن می‌توانیم همۀ فعالیت‌های مربوط به آموزش سازمانی را به‌صورت الکترونیکی انجام دهیم. بنابراین، مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی هم از سال 1384 از همین LMS استفاده می‎کند که شرکت‌های مختلفی روی آن کار کردند و ابزارهای جدید از جمله زبان فارسی را به آن اضافه کرده‌اند. تا اینکه این مؤسسه در سال 1396 سیستم جامعی را به نامHRM (مدیریت منابع انسانی) به کار گرفت که آموزش مجازی را هم به‌صورت آفلاین در داخل خود داشت.
حمیدرفیعی با بیان اینکه نه تنها ما بلکه آموزش و پرورش هم بستر لازم را برای این کار در اختیار نداشت و فقط دانشگاه‌ها تاحدودی زیرساخت داشتند، افزود: سازمان بنادر و دریانوردی یک دستورالعمل داد که برای ارائۀ آموزش باید حتماً از ابزارهای خاص مانند Adobe Connect استفاده کنیم. این نرم افزارها به‌صورت مجازی فضای کلاس را درست می‌کنند و امکان پرسش و پاسخ هم زمان را به وجود می‌آورند و از امکاناتی مانند تخته وایت برد الکترونیکی، حضور و غیاب و... برخوردار است. همۀ این اتفاقات ضبط می‌شود و در سیستم قابل استفاده است. در مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی از BigBlueButton استفاده کردیم که همین مشخصات را دارد.
او افزود: ما اکنون برای خودمان نرم‌افزار خاصی نداریم زیرا تا چندماه گذشته آموزش حضوری بود و اکنون به دلیل آن که مقطعی باید آموزش آنلاین داشته باشیم از BigBlueButton استفاده می‌کنیم.
به گفتۀ رفیعی؛ شرکت توفاد، سرور Adobe Connect را برای برگزاری وبینارها راه‎اندازی کرده است.
رفیعی هم زبان به گلایه از زیرساخت‌های مخابراتی باز کرد و گفت: زیرساخت‌های مخابراتی و اینترنتی ما نسبت به دیگر کشورها وضعیت مناسبی ندارد و مطلوب نیست. زمانی که فراگیران ما بخواهند از بسترهای غیرثابت و همراه استفاده کنند به مشکل برمی‌خورند زیرا به‌نوعی آنتن‌دهی و سرویس‌دهی در برخی نقاط ضعیف است و فراگیران را قطعاً در کیفیت دریافت محتویات دچار اختلال می‌کند. همچنین انتقال صدا و تصویر به‌صورت هم زمان و عدم پاسخگویی سرور در زمان ورود به سایت جزء مشکلاتی است که برای دانشجویان اتفاق افتاده و تا زمانی که بسترسازی لازم برای آن صورت گیرد همچنان پابرجاست.
در همین رابطه، دکتر اکبری در پاسخ به این پرسش که زیرساخت‌های یادگیری الکترونیکی در ایران در چه وضعیتی است، گفت: کل کشورهای جهان در این زمینه به تقویت زیرساخت‌ها نیاز دارند، اما متأسفانه ما در ایران زیرساخت مناسب و کافی یادگیری الکترونیکی نداریم و هنوز اقدامی هم برای تأمین این زیرساخت‌ها و بهبود آنها انجام نشده است. خوب است بدانید که وزیر آموزش فدرال آلمان اعلام کرده بود که ما زیرساخت‌های لازم را در اختیار نداریم و باید حدود 500 میلیون یورو بودجه اختصاص داده شود. این در حالی است که سرعت اینترنت آنها بسیار بهتر از ما و زیرساخت‌هایشان هم در وضعیت مناسب‌تری از ما قرار دارد و در کل آنها از ما پیشروتر هستند. با این وجود برای بهبود شرایط خود تلاش می‌کنند.
عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس تصریح کرد: در مقابل آنها، علاوه بر اینکه سرعت اینترنت در ایران با کشورهای دیگر قابل مقایسه نیست، باید یادآور شد که ما نه زیرساخت‌‌های لازم را داریم و نه بودجه‌ای برای خرید تبلت و یا هر دستگاهی که فراگیران بتوانند از آن استفاده کنند، اختصاص داده‌ایم.
او گفت: ما زیرساخت‌ها را چه در نوع سخت‌افزاری (اینترنت، دستگاه، محتوای الکترونیکی) چه در نوع نرم‌‍‌افزاری به معنی فرهنگ‌سازی و آشنایی نداریم بنابراین، نه فراگیران و دانشجویان و نه اساتید و آموزگاران برای بهره‌برداری از امکان یادگیری الکترونیکی آموزش ندیده‌اند و با شیوع ویروس کووید-19 به ناگاه و یک باره تصمیم گرفته شد که از این فضا استفاده شود.
به گفتۀ اکبری؛ این فضا الزامات و بایدها و نبایدهایی خاص خود را در چگونگی استفاده دارد که متأسفانه همین الزامات هم در ایران رعایت نشده است.
او در پاسخ به این پرسش که در حوزۀ یادگیری الکترونیکی تفاوت ما با کشورهای دیگر چیست، با بیان اینکه تحقیق علمی در این زمینه انجام نشده است، گفت: باتوجه به تجارب شخصی خودم در این حوزه، می‌گویم مشکل جدی یادگیری الکترونیکی در ایران این است که بیشتر، مهندسان ورود کرده‌اند تا متخصصان آموزش و تا وقتی هم که به این شکل ادامه داشته باشد آنها با نگاه مهندسی و تکنولوژیکال به این موضوع نگاه می‌کنند و فقط به بُعد تکنولوژی اهمیت می‌دهند؛ یعنی صرف این را که ما عنصر تکنولوژی داریم و از آن استفاده کردیم کار موفقیت‌آمیزی می‌دانند در حالی‌که یادگیری الکترونیکی دو بخش دارد که یک بخش آن آموزش و یادگیری و بخش دیگر تکنولوژی است. مهندسان ما تکنولوژی را تا حدودی دارند و با خرسندی معتقدند صرف اینکه ما از یک تکنولوژی استفاده می‌کنیم یادگیری الکترونیکی است اما از نظر متخصصان و کارشناسان چنین نیست؛ زیرا بُعد دیگر یادگیری الکترونیکی به نام آموزش که باید در فضای تکنولوژی بنشیند غایب است و هماهنگی بین این دو بُعد هم با ایجاد همان زیرساخت‌ها ممکن می‌شود.
عضو انجمن علمی یادگیری الکترونیکی ایران (یادا) خاطرنشان کرد: یک استاد دانشگاه‌ گفته است در کلاس رفع اشکال متوجه شدم دانشجویان تمام مدت آموزش الکترونیکی چیزی یاد نگرفتند که دلیل اصلی آن آموزش ندیدن مدرسان و استادان دانشگاه برای برگزاری دوره‌های یادگیری الکترونیکی است.
او یادآور شد: یکی از ایرادات این است که ایران و بعضی کشورهای دیگر تکنولوژی زده هستند و فکر می‌کنند صرف استفاده از تکنولوژی، آموزش الکترونیکی است در حالی که بُعد آموزش مهم‌تر از بُعد تکنولوژی است. هر دو بُعد آموزش و تکنولوژی باید با یک طراحی مناسب در کنار هم باشند تا به یادگیری منجر شوند.
به گفتۀ اکبری، ما با داشتن تکنولوژی شرایط را مهیا دانسته‌ایم و آموزش الکترونیکی را در این فضا رها کرده‌ایم.
شمشیر دولبۀ یادگیری الکترونیکی
اکنون به خوبی درک می‌کنید که ما با کشورهای دیگر در زمینۀ آموزش الکترونیکی تفاوت‌های زیادی داریم. آنها سال‌های سال است که از این فضا استفاده می‌کنند بنابراین، هم تجربه دارند و هم از زیرساخت‌های بهتری برخوردار هستند در حالی که ما نسبت به کشورهای غربی نه تجربه داریم و نه زیرساخت‌هایمان مهیاست. استفاده از تکنولوژی برای آموزش پس از شیوع ویروس کووید-19 نخستین تجربۀ ما به‌صورت گسترده است بنابراین می‌تواند مانند یک شمشیر دولبه عمل کند زیرا از طرفی می‌تواند آغازی خوب برای فراگیر شدن آموزش الکترونیکی باشد و از طرف دیگر اگر بایدها و نبایدها و الزامات رعایت نشود تجربه‌ای منفی برای مردم رقم می‌زند و بعد از این ویروس که شرایط به حال عادی بازگردد انگیزۀ افراد برای ادامۀ این روش آموزشی از بین می رود تا جایی‌که نه تنها به استفاده از این روش تمایل پیدا نمی‌کنند بلکه دلزده هم می‌شوند.
کشورهای دیگر در حوزۀ آموزش مجازی ورود کردند و از ما جلوتر هستند اما برای کل دوره‎های رشتۀ دریانوردی به آنها مجوز داده نشده است. در حوزۀ دریانوردی فقط در مواقع خاص مانند بحران کرونا مجوز برگزاری دورۀ مجازی داده شده است. البته پیش از کرونا کشورهایی بعضی از دوره‌ها را به‌صورت مجازی برگزار می‌کردند که سازمانی ناظر بر کیفیت و شیوۀ برگزاری آنها نظارت می‌کرد زیرا همان‌طور که گفته شد دریانوردی با ایمنی افراد، حفاظت از محیط‌زیست، حفاظت از اموال و بار کشتی، جان دریانوردان و تعادل کشتی در ارتباط است بنابراین، لازم است از کیفیت دوره اطمینان حاصل شود.
ممکن است علم شیمی و ریاضی و فیزیک مجازی ارائه داده و آزمون گرفته شود اما در حوزۀ دریانوردی چون حساسیت بالاست هنوز به آن نقطه نرسیده‎ایم که دورۀ عملی و آزمون آن را مجازی برگزار کنیم، مثلاً ممکن است آموزش مباحث تئوری رانندگی را مجازی ارائه دهند و آزمون بگیرند اما ممکن نیست ریسک کنند و دورۀ عملی آن را با فیلم آموزش دهند و به‌صورت مجازی آزمون بگیرند و گواهی نامه دهند.
تفاوت ساختاری ایران با دیگر کشورها در سیستم آموزشی دریانوردی
در این زمینه، کولیوند دربارۀ مقایسۀ وضعیت آموزش مجازی و یادگیری الکترونیکی رشتۀ دریانوردی در ایران با کشورهای دیگر با بیان اینکه تحقیق دقیقی در این زمینه نداریم، اظهار کرد: بسیاری از کشورها از سال‌های قبل به سمت برگزاری آزمون آنلاین رفته بودند زیرا آنها با ایران تفاوت ساختاری دارند به صورتی که در آن کشورها مراکز آموزش دریانوردی محدود به چند مرکز می‌شد اما در ایران حدود 60 مؤسسه و دانشگاه دریانوردی وجود دارد که یکپارچه کردن آنها کار سختی است. همچنین در ایران دورۀ آموزش تئوری و عملی که برگزار شود یک سری آزمون‌ها در مرکز آموزشی و یک سری در سازمان بنادر گرفته می‌شود اما برخی کشورهای دیگر اصلاً آزمون کتبی ندارند و در حین برگزاری دورۀ آموزشی آزمون‌ها را اجرا می‌کنند. مثلاً کشورهای انگلیس، سنگاپور، استرالیا، و آفریقای جنوبی فقط آزمون شفاهی برگزار می‌کنند، به‌خصوص در کشور‌های انگلیس و استرالیا آزمون‌ها به‌صورت برخط برگزار می‌شود.
رئیس اداره کل امور دریانوردان سازمان بنادر و دریانوردی در پاسخ به این پرسش که چرا پیش از این برخی مؤسسات آموزشی گلایه داشتند سازمان بنادر و دریانوردی با آموزش مجازی مخالف است، گفت: واقعیت این است که ما وظیفه داریم متناسب با کنوانسیون عمل کنیم چون کنوانسیون این دوره‌ها را تأیید نکرده ما نیز همسو با کنوانسیون و مطابق با قوانین بین‌المللی مخالفت کردیم وگرنه سازمان بنادر و دریانوردی از به‌روزترین ارگان‌های دولتی در حوزۀ IT است.
کولیوند دربارۀ امکان بهره‎مندی از استادان بین‌المللی در صورت قانونمند شدن برگزاری دوره‌های آموزش مجازی دریانوردی گفت: یکی از موضوعات و نیازهای مراکز آموزشی کشور این است که بتوانیم بهترین‌های روز دنیا را هم در تدریس و هم در دانش روز دنیا در کشور خودمان داشته باشیم لذا در نقشۀ راه آموزش دریانوردی کشور که تدوین شده و در ماه‌های آتی ابلاغ می‌شود استفاده از پتاسیل آموزشی دریایی سایر کشورها را هم قید کرده‌ایم که بتوانیم هم از ظرفیت اساتید و ممتحنین بین‌المللی استفاده کنیم و هم اینکه ممتحنین و مدرسان خود را با استفاده از این فضا به روز کنیم.
در همین رابطه، معاون امور آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار دربارۀ تجربه ایران و کشورهای دیگر در زمینۀ برگزاری دروس مجازی در رشته‌های دریایی گفت: پیش از کرونا کلاس‌های مجازی هم در ایران برگزار می‌شد مثلاً در همین دانشگاه چابهار رشتۀ مجازی ارشد حمل ونقل دریایی را در دروس تئوری اجرا کردیم. امتحانات آنها هم حضوری برگزار شد. دانشجویان این رشته امسال فارغ‌التحصیل خواهند شد.
او با اشاره به سخنان راستاد در مراسم روز جهانی دریانوردی در کشور کلمبیا مبنی بر ضرورت آموزش مجازی در رشته‌های دریایی گفت: سخنان راستاد در ادامۀ برنامه‌ای است که سازمان جهانی دریانوردی از چندین سال پیش کلید زده و در سیاست‌های سازمان بنادر هم هست اما زمانی که الزامی وجود نداشته باشد عجله هم نیست در صورتی که با وقوع بحرانی مانند کرونا باید کار سرعت یابد.
سجادی اظهار امیدواری کرد که بتوانند به‌گونه‌ای عمل کنند که نه‌تنها آموزش متوقف نشود بلکه کیفیت آن‌هم حفظ شود زیرا حساسیت در رشته‌های دریایی بیش از دیگر رشته‌هاست و اگر کیفیت آموزش پایین آید خطرات جبران‌ناپذیری را اعمال می‌کند. او در ادامه درباره اقداماتی که دانشگاه چابهار برای آموزش مجازی رشته‌های دریایی انجام داده است، گفت: پنج بستۀ آموزشی را به‌صورت کلیپ آموزشی به اساتید تحویل دادیم و تاکنون هم برای آنها دوره‌های آموزشی مختلفی برگزار کرده‌ایم تا اساتید با روش‌های آموزش مجازی و برگزاری امتحانات به‌صورت مجازی آشنا شوند. علاوه بر این، سازمان بنادر و دریانوردی هم جلساتی در این زمینه برگزار کرده است.
دربارۀ اقدامات مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی در دوران کرونا نیز کاپیتان حسینی اعلام کرد: ما دوره‌هایی داریم که قسمتی از آنها تئوری و قسمتی عملی است که اکنون بخش تئوری را به‌صورت مجازی تدریس کرده‌ایم اما بخش عملی را که کار با دستگاه است در برخی دوره‎ها که دستگاه شبیه‌ساز آنها را داریم سعی کرده‌ایم با رعایت پروتکل‌های بهداشتی از طریق دستگاه‌های شبیه‌ساز انجام دهیم.
او در پاسخ به این پرسش که مدیر ادارۀ دریانوردان سازمان بنادر گفته است که بخش عملی فعلاً تعطیل است پس چرا شما برگزار می‌کنید؟ گفت: دورۀ آموزش عملی دو نوع است که یک نوع آن توسط شبیه‌سازها صورت می‌گیرد و نوع دیگر باید به‌صورت واقعی انجام شود. احتمالاً آنچه ایشان گفتند دربارۀ این است که مثلاً دانشجویان به‌صورت واقعی به خاموش کردن آتش بپردازند. این در حالی است که در برخی کشورها اطفای حریق هم با شبیه‌سازها آموزش داده می‌شود.
حسینی دربارۀ برنامه‌های مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی گفت: پروژه‌ای برای نوسازی شبیه‌سازهای موجود داریم که براساس آن با دفتر معاونت توسعۀ بازار دربارۀ خرید و به‌روزرسانی شبیه‌سازها جلسه داشتیم؛ اما با توجه به اینکه این دستگاه‌ها باید از خارج خریداری شود امیدواریم شرایط مساعد و موانع موجود از جمله تحریم رفع شود تا بتوانیم به این حوزه ورود کنیم.
سجادی دربارۀ استفاده از شبیه‌سازها برای برگزاری مجازی دروس عملی در رشته‌های دریایی گفت: متخصصان حوزۀ IT نرم‌افزارهایی را در این زمینه ارائه کرده‌اند که باید راستی آزمایی شود. با این وجود باز هم ما تأکید می‌کنیم که مجازی برگزار شدن دروس عملی هم به نوع درس بستگی دارد زیرا ممکن است برخی دروس عملی را نتوان مجازی تدریس کرد.
گفتنی است؛ هر کدام از دانشگاه‌ها یا مراکز و مؤسسات آموزشی دریانوردی بتوانند یک دستگاه شبیه‌ساز خریداری کنند دیگر مؤسسات و مراکز می‌توانند با انعقاد قرارداد از آن دستگاه برای آموزش به دریانوردان خود استفاده کنند. این در حالی است که مؤسسۀ آموزشی کشتیرانی به واسطۀ اینکه ناوگانی در اختیار دارند برای پشتیبانی کردن چند هزار دریانورد و همچنین فارغ‌التحصیلان جدید خود به چنین شبیه‌سازهایی بیش از دیگر مراکز نیاز دارد.
سازمان بنادر به دنبال برگزاری آزمون متمرکز از طریق دیتا سرور
پس از بررسی چگونگی برگزاری کلاس‌های آموزشی آنلاین در ایران به‌ویژه در رشتۀ دریانوردی و همچنین مقایسۀ ایران و کشورهای دیگر به شیوۀ برگزاری آزمون‌ها خواهیم رسید. همان‌طور که می‌دانید در رشتۀ دریانوردی علاوه بر دو نوع آزمون کتبی و عملی در نهایت آزمونی توسط سازمان بنادر و دریانوردی به نام آزمون شایستگی گرفته می‌شود. کولیوند در این باره تأکید کرد: قبل از کرونا هم برای برگزاری آزمون‌های آنلاین شایستگی این تفکر را داشتیم که از طریق سایت آزمون را برگزار کنیم اما خیلی آرام به دنبال فراهم کردن شرایط بودیم که با شیوع ویروس کرونا تصمیم گرفتیم حتی برگزاری آزمون شایستگی دریانوردی را به سمت مجازی بریم و در خردادماه شیوه‌نامه‌ای هم برای برگزاری آزمون ابلاغ کردیم که براساس آن هر دریانورد در هر منطقه‌ای که حضور دارد می‌تواند به مرکز آزمون همان منطقه مراجعه کند و امتحانات کتبی را انجام دهد. علاوه بر آن هماهنگی‌های لازم صورت گرفته است که زیرساخت فضای سروری و دیتا سرور سازمان بنادر و دریانوردی را برای برگزاری آزمون‌های مجازی از طریق سایت خود سازمان آماده کنیم تا بتوانیم آزمون همۀ مراکز را به‌صورت متمرکز داشته باشیم. یکی از اهداف تهیۀ این دیتا سرور این است که اگر در آینده به سمت آموزش مجازی حرکت کردیم بتوانیم آزمون‌ها را از طریق سرور سازمان برگزار کنیم.
سجادی در این باره گفت: از آنجایی که ما باید با سازمان بنادر و دریانوردی به عنوان نمایندۀ سازمان جهانی دریانوردی در ایران هماهنگ باشیم، قرار بر آن شده است که امتحانات در شهریور ماه و به‌صورت حضوری با رعایت کل پروتکل‌های بهداشتی برگزار شود اما پس از آن باید دربارۀ امتحانات دروس دریایی تصمیم‌گیری شود که به‌صورت مجازی یا حضوری صورت گیرد.
کیفی‌سنجی کلاس‌های مجازی
کاپیتان حسینی و همچنین مهندس رفیعی هر دو دربارۀ کیفی‌سنجی کلاس‌های مجازی نسبت به کلاس‌های حضوری با احتیاط نظر دادند و گفتند که چون تجربۀ ما به همین سه ماه اخیر مرتبط می‌شود نمی‌توانیم در این باره دقیق سخن بگوییم باید کمی صبر کنیم و پس از پایان دوره و بررسی کیفیت یادگیری فراگیران دربارۀ کیفیت کلاس‌ها نظر دهیم.
حسینی در این باره افزود: از آنجایی که استادانی که در این مؤسسه تدریس می‌کنند خودشان دریانورد بودند و نسبت به آموزش دادن به فراگیران نگرانی دارند زیرا می‌دانند که قرار است آنها بروند و در کشتی چه کارهایی انجام دهند و با چه وقایعی روبه‌رو باشند سعی می‌کنند کیفیت را حفظ کنند اما ترجیح می‌دهند کلاس‌ها به‌صورت حضوری برگزار شود البته اکنون با این تجربه‌ای که کسب کرده‌اند در صورت فراهم‌سازی زیرساخت‌ها قطعاً برخی دوره‌ها را می‌توان با حفظ کیفیت به‌صورت مجازی برگزار کرد.
گفتنی است؛ خوشبختانه اتصال ناوگان کشتیرانی به اینترنت ماهواره‌ای (VSAT) برقرار شده و در حال تکمیل است بنابراین برخی دوره‌های به‌روزرسانی و ارتقای مدارک آموزشی دریانوردان را می‌توان به‌صورت مجازی برگزار کرد که افسران و پرسنل کشتی روی همان کشتی آموزش ببینند.
حمیدرفیعی در پایان یادآور شد: برخی مؤسسات نمی‌خواستند در بخش آموزش و یادگیری الکترونیکی سرمایه‌گذاری کنند اما تهدید کرونا تلنگری به آنها زد و فرصتی را ایجاد کرد که توانستند این کار را انجام دهند. اکنون دریافتیم که چه بخواهیم و چه نخواهیم باید به سمت آموزش بر بستر اینترنت گام برداریم. ممکن است در این راه شرایط فعلی ما خوب و مطلوب نباشد اما بدون شک در آینده شاهد پیشرفت‌های خوبی در این زمینه خواهیم بود.
امیدواریم وزارت علوم حمایت کند؟
آخرین پرسش ما دربارۀ فعالیت و شیوۀ حمایت وزارت علوم برای تهیۀ زیرساخت‌ها و آموزش استادان برای برگزاری این نوع کلاس‌ها با توجه به شیوع ویروس کرونا و ضرورت یافتن برگزاری دوره‌های آموزشی به‌صورت آنلاین بود که اکبری در پاسخ به این پرسش گفت: واقعیت این است که تاکنون وزارت علوم هیچ‌گونه همکاری و تلاشی برای بهبود وضعیت نداشته است. آنها اعلام کردند که اینترنت رایگان در اختیار استادان و دانشجویان قرار می‌دهند اما همین حداقل امکانات هم محقق نکردند. این در حالی است که بسیاری از دانشجویان ما به‌خصوص در دورۀ تحصیلات تکمیلی مشکل مالی دارند و تهیۀ بسته‌های اینترنتی برای آن دشوار است.
عضو انجمن علمی یادگیری الکترونیکی ایران با بیان اینکه امیدواریم در آینده وزارت علوم اقدامات منسجمی انجام دهد، یادآور شد: تاکنون وزارت علوم برای توسعه و پیشرفت حرفه‌ای استادان و مدرسان هم هیچ گامی برنداشته است بلکه اعضای انجمن یادگیری الکترونیکی ایران به‌صورت موردی اقداماتی از جمله انتشار جزوه، برگزاری کارگاه و... انجام دادند اما هیچ‌گونه اقدامی به‌صورت منسجم و سازماندهی شده از جانب وزارت علوم انجام نشد تا برای توسعۀ حرفه‌ای معلمان و استادان گامی برداشته شود.
ما نیز امیدواریم وزارت علوم، دانشگاه‎ها، مراکز و مؤسسات آموزشی و همچنین استادان و دانشجویان در زمینۀ یادگیری الکترونیکی به استانداردهای حداقلی رضایت ندهند و در درازمدت و میان‌مدت به دنبال فراهم‌سازی استانداردها، استانداردسازی دوره‌ها و بومی‌سازی آنها باشند و فضا را بیش از این برای یادگیری الکترونیکی مهیا کنند.

 

نظرات کاربران
نظر شما ؟
نام
 
آدرس صندوق الکترونیکی
   
نظرات کاربران